نشریه ادبیات تطبیقی

نشریه ادبیات تطبیقی

تحلیلی تطبیقی بر دو شخصیّت اسطوره‌ای شَکونتَلا در مهابارته و زال در شاهنامۀ فردوسی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 گروه ادیان و عرفان دانشکده ی الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد- ایران
2 گروه زبان و ادبیات فارسی. دانشکدۀ ادبیات. دانشگاه فردوسی مشهد. ایران
3 گروه ادیان و عرفان. دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی. دانشگاه فردوسی مشهد. ایران.
10.22103/jcl.2026.26848.3956
چکیده
هدف پژوهش حاضر، بررسی و تحلیل شباهت‌ها و تفاوت‌های روایی و اسطوره‌ای میان دو شخصیّت کلیدی در روایت‌های حماسی هند و ایران، یعنی شَکونتَلا در مهابارته و زال در شاهنامۀ فردوسی است. این نوشته، تلاش دارد تا با تمرکز بر جنبه‌های تولّد، پرورش، نقش نیروهای ماورایی، ازدواج و فرزندان این دو شخصیّت، نحوۀ شکل‌گیری هویّت، جایگاه اجتماعی و تأثیر تقدیر بر مسیر زندگی آن‌ها را نشان دهد. همچنین این نوشته، نقش عوامل اسطوره‌ای و اخلاقی در رشد و تعالی شخصیّت‌های اصلی را مورد بررسی قرار می‌دهد. مقالۀ حاضر، با روش توصیفی-تحلیلی و با اتّکا به منابع اصلی مهابارته و شاهنامۀ فردوسی نوشته شده است. هر دو با نیروهای ماورائی پیوند دارند، در بدو تولّد در معرض خطر قرار می‌گیرند و توسّط موجودات یا نیروهای ماورایی -پرندگان در مهابارته و سیمرغ در شاهنامه- حفاظت می‌شوند که نشان‌دهندۀ توجّه و حمایت الهی و جایگاه مهمّ و سرنوشت‌ساز آنهاست. علاوه‌بر این، هر دو شخصیّت، در دل طبیعت پرورش می‌یابند و از محیط طبیعی به‌عنوان منبع رشد معنوی، اخلاقی و جسمانی بهره می‌برند. نکتۀ جالب‌توجّه اینکه کَنوه بعد از ازدواج شَکونتَلا و سیمرغ بعد از سپردن زال به سام، در مورد پادشاهی با آنان سخن می‌گویند. در بخش همسرگزینی نیز، هر دو، تجربۀ عشق پنهانی و پیمان ازدواج مبتنی بر رضایت طرفین را پشت سر می‌گذارند و فرزندان هر دو، به‌ گونه‌ای پیشگویی‌شده و قدرتمند متولّد می‌شوند و نقش مؤثّری در تداوم مشروعیّت دودمان شاهی ایفا می‌کنند. همچنین، تقدیر، همراه با حمایت الهی نقش کلیدی در تحقّق سرنوشت آنان دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Comparative Analysis of Two Mythological Figures: Śakuntalā in the Mahabharata and Zāl in Ferdowsi’s Shahnameh

نویسندگان English

simin yari 1
Salman Saket 2
Fayyaz Gharaei 3
1 گروه ادیان و عرفان دانشکده ی الهیات و معارف اسلامی دانشگاه فردوسی مشهد- ایران
2 Faculty of Persion language and literature, Ferdowsi university of Mashhad. Iran
3 Department of Religions and Mysticism. Theology faculty. Ferdowsi University. Mashhad. Iran.
چکیده English

هدف پژوهش حاضر، بررسی و تحلیل شباهت‌ها و تفاوت‌های روایی و اسطوره‌ای میان دو شخصیّت کلیدی در روایت‌های حماسی هند و ایران، یعنی شَکونتَلا در مهابارته و زال در شاهنامۀ فردوسی است. این نوشته، تلاش دارد تا با تمرکز بر جنبه‌های تولّد، پرورش، نقش نیروهای ماورایی، ازدواج و فرزندان این دو شخصیّت، نحوۀ شکل‌گیری هویّت، جایگاه اجتماعی و تأثیر تقدیر بر مسیر زندگی آن‌ها را نشان دهد. همچنین این نوشته، نقش عوامل اسطوره‌ای و اخلاقی در رشد و تعالی شخصیّت‌های اصلی را مورد بررسی قرار می‌دهد. مقالۀ حاضر، با روش توصیفی-تحلیلی و با اتّکا به منابع اصلی مهابارته و شاهنامۀ فردوسی نوشته شده است. هر دو با نیروهای ماورائی پیوند دارند، در بدو تولّد در معرض خطر قرار می‌گیرند و توسّط موجودات یا نیروهای ماورایی -پرندگان در مهابارته و سیمرغ در شاهنامه- حفاظت می‌شوند که نشان‌دهندۀ توجّه و حمایت الهی و جایگاه مهمّ و سرنوشت‌ساز آنهاست. علاوه‌بر این، هر دو شخصیّت، در دل طبیعت پرورش می‌یابند و از محیط طبیعی به‌عنوان منبع رشد معنوی، اخلاقی و جسمانی بهره می‌برند. نکتۀ جالب‌توجّه اینکه کَنوه بعد از ازدواج شَکونتَلا و سیمرغ بعد از سپردن زال به سام، در مورد پادشاهی با آنان سخن می‌گویند. در بخش همسرگزینی نیز، هر دو، تجربۀ عشق پنهانی و پیمان ازدواج مبتنی بر رضایت طرفین را پشت سر می‌گذارند و فرزندان هر دو، به‌ گونه‌ای پیشگویی‌شده و قدرتمند متولّد می‌شوند و نقش مؤثّری در تداوم مشروعیّت دودمان شاهی ایفا می‌کنند. همچنین، تقدیر، همراه با حمایت الهی نقش کلیدی در تحقّق سرنوشت آنان دارد.

کلیدواژه‌ها English

زال
شکونتَلا
وجوه اشتراک
وجوه افتراق

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 07 مرداد 1405